close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej
  • PRZYSPOSOBIENIE MAŁOLETNICH

  • I. INFORMACJA OGÓLNA

    • Instytucja przysposobienia w polskim prawie uregulowana została ustawą z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr.9, poz. 59 z późn. zm.), którego przepisy są zgodne z obowiązującą Polskę Konwencją o Prawach Dziecka, przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1987 r.
       
    • Dziecko, z uwagi na swoją niedojrzałość fizyczną oraz umysłową, wymaga szczególnej opieki i troski, w tym właściwej ochrony prawnej, zarówno przed jak i po urodzeniu, stąd podstawowym i najważniejszym celem przysposobienia jest ochrona dziecka i jego dobro. Kierując się dobrem dziecka sąd każdorazowo uwzględnia wskazania w zachowaniu ciągłości w wychowaniu dziecka jego tożsamości etnicznej, religijnej, kulturowej i językowej. W imię dobra dziecka sąd bada postawę moralną, status społeczny i finansowy przyszłych rodziców. Sąd czuwa, aby zostały zachowane odpowiednie relacje wiekowe pomiędzy dzieckiem a przyszłymi rodzicami, bada też ich kwalifikacje, zdolności i umiejętności psychologiczno - pedagogiczne.
       
    • Przysposobić można jedynie osobę małoletnią tj. osobę która nie ukończyła lat 18.
       
    • Osoba zainteresowana przysposobieniem, zwana dalej przysposabiającym, winna skierować wniosek o przysposobienie do właściwego Sądu Opiekuńczego w Polsce.
       
    • W sprawach o adopcję regułą jest stosowanie przez polski sąd prawa ojczystego osoby przysposabiającej. Muszą być jednak zachowane przepisy prawa polskiego jeżeli dotyczy to zgody dziecka lub jego przedstawiciela ustawowego na przysposobienie.
       
    • W świetle obowiązującego stanu prawnego możliwe jest między innymi przysposobienie wspólne przez małżonków, przysposobienie przez osobę nie pozostającą w związku małżeńskim oraz przysposobienie pasierba. Co do zasady nie jest możliwe przysposobienie małoletniego przez jednego z małżonków bez zgody drugiego małżonka.
       
    • Dla skutecznego przysposobienia wymagana jest również zgoda rodziców osoby która ma być przysposobiona. Zgoda powyższa nie jest wymagana tylko wtedy, gdy rodzice dziecka zostali pozbawieni władzy rodzicielskiej, są nieznani lub porozumienie się z nimi napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody.
       
    • Zgoda dziecka jest przesłanką orzeczenia adopcji dopiero wtedy gdy przysposobiony ukończył 13 lat. Jednakże sąd każdorazowo winien wysłuchać dziecka, który liczy mniej niż 13 lat, jeżeli może ono pojąć znaczenie przysposobienia.
       
    • Przez przysposobienie powstaje między przysposabiającym a przysposobionym taki stosunek jak między rodzicami a dziećmi. Przysposobiony nabywa zatem prawa i obowiązki wynikające z pokrewieństwa w stosunku do krewnych przysposabiającego, ustają natomiast prawa i obowiązki przysposobionego wynikające z pokrewieństwa względem jego krewnych, jak również prawa i obowiązki tych krewnych względem niego. 
       
    • Przysposobiony otrzymuje nazwisko przysposabiającego. W niektórych wypadkach sąd może również postanowić, iż przysposobiony nosić będzie nazwisko złożone z jego dotychczasowego nazwiska i nazwiska przysposabiającego. Możliwa jest również zmiana imienia przysposobionego.

    II.

    ADOPCJE ZAGRANICZNE

    Informacje ogólne

    Na gruncie prawa polskiego instytucję przysposobienia (adopcji) regulują przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz.U. z 1964 r., Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) oraz ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U.  Nr 149, poz. 887, z  późn.  zm.). Ponadto, zarówno Polska, jak i Stany Zjednoczone są stronami Konwencji o ochronie dzieci i współpracy w dziedzinie przysposobienia międzynarodowego, podpisanej w Hadze 29 maja 1993 r. Konwencja ustanawia procedurę międzynarodową, która nakłada na jej strony szereg wymogów prawnych, w tym obowiązek ścisłej współpracy, w celu jak najlepszej ochrony prawnej interesów adoptowanych dzieci.

    Zgodnie z obowiązującym prawem, celem adopcji jest stworzenie zastępczego środowiska rodzinnego dla dziecka pozbawionego opieki swoich biologicznych rodziców. Przysposobienie przeprowadza się z uwzględnieniem następujących zasad:

    • adoptować można jedynie osobę niepełnoletnią, tj. osobę która nie ukończyła lat 18;
    • adopcja musi odbywać się z uwzględnieniem najlepszego interesu dziecka;
    • adopcja skutkuje utworzeniem stosunku pokrewieństwa, jaki istnieje między rodzicami a dzieckiem (przysposobiony nabywa prawa i obowiązki wynikające z pokrewieństwa w stosunku do krewnych przysposabiającego, ustają natomiast prawa i obowiązki przysposobionego wynikające z pokrewieństwa względem jego krewnych, jak również prawa i obowiązki tych krewnych względem niego); 
    • adopcja postanowiona sądownie ma trwały skutek;
    • fakt adopcji jest utrzymywany w tajemnicy przed osobami trzecimi: w dokumentach dziecko  używa nazwiska rodziców adopcyjnych;
    • jeśli dziecko ukończyło 13 rok życia, wymagana jest jego zgoda na adopcję;
    • możliwe jest przysposobienie wspólne przez małżonków, przysposobienie przez osobę nie pozostającą w związku małżeńskim oraz przysposobienie pasierba; co do zasady nie jest możliwe przysposobienie małoletniego przez jednego z małżonków bez zgody drugiego małżonka;
    • dla skutecznego przysposobienia wymagana jest zgoda rodziców osoby która ma być przysposobiona (z wyłączeniem sytuacji gdy rodzice dziecka zostali pozbawieni władzy rodzicielskiej, są nieznani lub porozumienie się z nimi napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody);
    • przysposobiony otrzymuje nazwisko przysposabiającego; sąd może również postanowić, iż przysposobiony będzie nosił nazwisko złożone z jego dotychczasowego nazwiska i nazwiska przysposabiającego; możliwa jest także zmiana imienia przysposobionego;

    Obowiązujące przepisy prawa formułują zasadę pierwszeństwa przysposobienia "krajowego" nad "zagranicznym". Z adopcją zagraniczną mamy do czynienia wówczas, gdy małoletni obywatel polski zamieszkały w kraju zostaje przysposobiony przez osobę zamieszkałą za granicą, wskutek czego następuje zmiana jego miejsca zamieszkania. Powyższa reguła nie ma zastosowania jedynie w wypadkach gdy wnioskodawca w sprawie o przysposobienie jest krewnym lub powinowatym dziecka, którego dotyczy wniosek lub przysposobił on już wcześniej brata lub siostrę dziecka którego dotyczy wniosek. W takim przypadku sąd ma obowiązek orzekania przysposobienia według takich samych kryteriów jakie stosuje gdy wnioskodawcą w sprawie jest osoba stale zamieszkująca terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Adopcja zagraniczna może nastąpić dopiero po wyczerpaniu w Polsce możliwości wyszukania dla dziecka odpowiedniej rodziny w Polsce.

    Stany Zjednoczone wymagają, aby osoba adoptująca dziecko z innego kraju, w tym z Polski posiadała obywatelstwo amerykańskie. Adopcja przez osobę samotną jest możliwa tylko wtedy jeśli ma ona co najmniej 25 lat. W przypadku przysposobienia dziecka przez małżeństwo obydwoje małżonkowie muszą wyrazić zgodę na adopcję. Jeden z małżonków musi być obywatelem amerykańskim, a drugi, jeśli nie ma obywatelstwa amerykańskiego, musi posiadać uregulowany status imigracyjny. Różnica wieku między adoptowanym dzieckiem, a rodzicem, nie powinna przekraczać 40 lat.

     

    Procedura

    O adopcji decyduje sąd rodzinny upewniwszy się, że procedura została wypełniona zgodnie z przepisami Konwencji haskiej.

    Zadania polskiego organu centralnego wyznaczonego zgodnie z art. 6 Konwencji haskiej realizuje Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

    Zadania amerykańskiego organu centralnego wykonuje Departament Stanu.

    Ośrodkami adopcyjnymi upoważnionymi do współpracy z organami centralnymi innych państw lub licencjonowanymi przez rządy innych państw organizacjami lub ośrodkami adopcyjnymi są:

    1. Katolicki ośrodek Adopcyjny, 03-461 Warszawa, ul. Ratuszowa 5

    Tel/fax: (48) 22-818-54-30

    email: katolickiosrodek@interia.pl

    2. Diecezjalny Ośrodek Adopcyjny, 41-200 Sosonowiec, ul. Skautów 1 (proceduje wyłącznie sprawy w toku, w których agencja pośredniczącą była amerykańska agencja European Adoption Consultans, Inc

     

    Oba ośrodki gwarantują poprawne przeprowadzenie procedury przysposobienia. W każdym z wymienionych ośrodków istnieje Komisja ds. Adopcji Zagranicznych, która dokonuje kwalifikacji potencjalnych rodziców.

    Licencjonowane przez rządy swoich państw zagraniczne organizacje adopcyjne są upoważnione do przekazywania danych o kandydatach na rodziców adopcyjnych tylko wymienionym wyżej ośrodkom.

    Wymagane są następujące dokumenty, przetłumaczone na język urzędowy państwa pochodzenia dziecka przez tłumacza przysięgłego (oryginały lub uwierzytelnione odpisy):

    1. Wniosek do organu centralnego państwa pochodzenia dziecka o adopcję dziecka/dzieci wraz z prośbą o wpisanie wnioskodawców na tzw. listę rodzin oczekujących;

    2. Odpisy aktów urodzenia przyszłych rodziców;

    3. Odpis aktu małżeństwa;

    4. Wyciąg z rejestru karnego (wystawiony w ciągu ostatniego 1 miesiąca);

    5. Zaświadczenie o zarobkach;

    6. Poświadczenie obywatelstwa;

    7. Dokumentacja medyczna – poświadczenie braku przeciwwskazań medycznych;

    8. Wywiad środowiskowy przeprowadzony przez uprawnioną instytucję;

    9. Zgoda polskiego organu centralnego na dalsze postępowanie oraz na przywiezienie dziecka do kraju, wystawiona imiennie na wnioskodawcę/wnioskodawców.

    Przysposabiający na żądanie sądu powinien przedstawić inne wymagane dokumenty. 

    Prawo amerykańskie wymaga, aby kandydaci na rodziców starający się o adopcję dziecka z innego kraju przeszli procedurę kwalifikacyjną w stanie swojego zamieszkania, tak jakby chcieli adoptować dziecko w Stanach Zjednoczonych. Procedura ta przewiduje, między innymi, analizę historii kryminalnej kandydatów, pobrania odcisków palców oraz przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, składającego się z odbycia osobistych wizyt w miejscu zamieszkania, rozmów z kandydatami na rodziców oraz wywiadów z ich pracodawcami czy sąsiadami. Kandydaci na rodziców muszą także odbyć specjalistyczne szkolenia.

    Procedury adopcyjne w Stanach Zjednoczonych są przeprowadzane przez specjalnie wyznaczone do tego instytucje, zwane Adoption Service Providers, których listę i adresy można znaleźć na rządowej stronie www.adoption.state.gov. Agencje te inicjują proces imigracyjny dziecka oraz kontaktują się z ośrodkami adopcyjnymi w Polsce, upoważnionymi do przeprowadzania adopcji międzynarodowych.

    Wskazane powyżej polskie ośrodki adopcyjne analizują przesłane dokumenty i przedstawiają kandydatom na  rodziców propozycję adopcji dziecka z Polski. W przypadku zaakceptowania dziecka przez rodziców, oraz spędzenia z nim odpowiedniego okresu czasu, rozpoczyna się amerykańskie postępowanie imigracyjne o przyznanie dziecku wizy oraz postępowanie przed polskim sądem rodzinnym o przysposobienie dziecka. Po uprawomocnieniu się polskiego wyroku o przysposobieniu, dziecko otrzymuje amerykańską wizę, która po wjeździe na teren Stanów Zjednoczonych automatycznie przekształca się w obywatelstwo amerykańskie bez konieczności przeprowadzania dalszych procedur.

    Po orzeczeniu adopcji automatycznie sporządzany jest nowy akt urodzenia dziecka, odzwierciedlający zmianę imienia i nazwiska, jak również wskazujący przysposabiających jako rodziców dziecka. Dotychczasowy akt urodzenia dziecka podlega utajnieniu i nie wydaje się z niego odpisów, chyba że zażąda tego sąd.

    •  

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: